Definicja określa, że proces produkcji to uporządkowany ciąg działań prowadzących do wytworzenia produktu. Proces ten możemy podzielić na:
- operacje technologiczne – na tym etapie następują zmiany właściwości fizycznych, chemicznych, biologicznych oraz psychicznych, czego skutkiem jest nowy kształt przedmiotu, lepsze właściwości oraz nowe umiejętności,
- operacje kontrolne – czynności sprawdzające poprawność wykonywanych operacji technologicznych w porównaniu z przyjętymi wzorcami, normami. Operacje przeprowadza się w celu uniknięcia strat, braków oraz odstępstw od ustalonych norm,
- operacje transportowe – polegają na przemieszczaniu przedmiotu z jednego miejsca na drugie,
- operacje magazynowania i składowania – występują, gdy przedmiot lub produkt oczekuje na dalsze operacje lub jest przekazywany klientowi,
- operacje wspierające- to czynności dodatkowe polegające np. zakonserwowanie przedmiotu, segregowanie, pakowanie.
I. Cykl produkcyjny.
Cykl produkcyjny określa przedział czasu pomiędzy uzyskaniem surowca do produkcji, pozyskaniem niezbędnych danych potrzebnych do realizacji zlecenia, a przekazaniem produktu do magazynu lub klienta.
II. Formy organizacji produkcji.
1. Organizacja stacjonarna i niestacjonarna.
Stacjonarna – polega na takiej organizacja pracy, przy której należy alokować środki pracy oraz pracowników wokół położonego przedmiotu lub kiedy przemieszczenie tego przedmiotu jest małe, występują tu zadania na niskim oraz wysokim poziomie technicznym.
Zadania na niskim poziomie technicznym zadania charakteryzują się:
* prostą organizacją,
* różnorodnymi umiejętnościami pracowników,
* szybką realizacją zadań i szybkim przyrostem wartości dodanej,
* łatwą do opanowania różnorodnością zadań,
* łatwym dostosowaniem zadań do potrzeb klienta,
* niskim wykorzystaniem wyposażenia.
Zadania na wysokim poziomie technicznym przedsięwzięciem kierują następujące cechy:
* wyraźnie określone cele,
* uzgodnienie kwantyfikowalnych wyników do uzyskania w określonych przedziałach czasu,
* istnienie zespołu zarządzającego przedsięwzięciem, który posiada uprawnienia decyzyjne.
2. Organizacja potokowa i niepotokowa.
Niepotokowa – dzieli proces na poszczególne operacje oraz wymusza wykonywanie każdej operacji na całej partii produktów. Charakteryzuje ją:
* długi okres oczekiwania na następną operacje,
* trudności organizacyjne,
* słaba koordynacja prac,
* wolny wzrost wartości dodanej.
Potokowa – operacje wykonywane są bez przerw związanych z okresami oczekiwania w sposób ciągły, progresywny. Czas potrzebny do wykonania poszczególnych zadań powinien mieć jednakową długość.
III. Powtarzalność procesu produkcyjnego.
Procesy produkcyjne można podzielić również ze względu na powtarzalność i wielkość produkcji są to:
- projekt,
- produkcja jednostkowa,
- produkcja seryjna,
- produkcja masowa.
IV. Struktura procesu produkcyjnego.
Struktura procesu produkcji – jest układem faz procesu i wykonywanych zadań. Wyróżnić można dwa takie układy strukturalne:
- struktura funkcjonalna – przepływ produktów odbywa się po różnych drogach, dzięki temu uzyskuje się wysoką elastyczność związaną z szerokością asortymentu produktu, ponadto uzyskuje się dobre wykorzystanie wyposażenia produkcyjnego. Główne wady tej struktury to trudności w planowaniu i sterowaniu oraz wolne tempo realizacji prac.
- struktura przedmiotowa – przepływ przedmiotów jest z góry ustalony. Zaletą takiej struktury jest szybki przepływ przedmiotu, niewielki cykl produkcyjny, łatwa kontrola, mały zakres wewnętrznego transportu oraz minimalne zapasy.
Na wybór struktury procesu produkcyjnego mają kwalifikacje pracowników oraz wyposażenie produkcyjne.
V. Systemy produkcyjne
1. Technologie grupowe (GT) – polega na grupowaniu komórek lub stanowisk roboczych w celu przetwarzania rodzin podobnych wyrobów. Zaletą tego systemu jest skrócenie czasu w procesach przygotowawczo-zakończeniowych, wzbogacenie treści pracy oraz zwiększenie autonomii wewnątrz grup pracowników.
Kod produktu – zawiera charakterystyczne cechy np. kształt, wymiary oraz techniki wytwarzania.
Poprzez identyfikowanie podobnych cech produktów można łączyć zasoby do powstawania poszczególnych rodzin produktów w gniazda produkcyjne, które obejmują cały proces powstania produktu. Polega on na tym, iż maszyny i urządzenia grupuję się pod kątem określonych zadań, jednak są one od siebie niezależne i wykonują pracę w obrębie specjalizacji przedmiotowej. Wspólnie z gniazdami łączy się pracę grup autonomicznych- są to pracownicy, którzy funkcjonują według zasad samodzielności oraz niezależności.
Zalety tego systemu to:
* skrócony cykl produkcyjny,
* uproszczenie planowania i sterowania,
* zmniejszenie poziomu zapasów,
* zwiększenie efektywności maszyn i urządzeń.
2. Elastyczny system produkcyjny (ESP) – zawiera pewną liczbę zautomatyzowanych urządzeń oraz modułów sterowanych poprzez centralny komputer, który sprawuje funkcje nadzorcze.
System ten cechuje:
* zdolność do zarządzania różnorodnością wyrobów, następuje tutaj obniżenie cykli dostaw i poziomu zapasów,
* projekty specjalne, mają na celu zaspokoić potrzeby rynku,
* zdolność do szybkich reakcji na zmiany wyrobu jak i popytu,
* lepsza jakość wyrobu,
* duże początkowe nakłady kapitałowe,
* wysokie koszty eksploatacji sprzętu i oprogramowań.
Bibliografia
* Błaszczyk W., Metody organizacji i zarządzania, PWN Warszawa 2002, str. 109-127.
* Munhlemann A. P., J.S. Oakland, K. G. Lockyer, Zarządzanie produkcją i usługami, PWN Warszawa 2001, str. 233-264.
